Ontwikkeling kosten Jeugdhulp

De kosten voor jeugdhulp stijgen jaar na jaar. In 2017 is landelijk in totaal 18,9% meer uitgegeven voor de jeugd dan begroot. Ook in onze regio en in de gemeente Kampen zijn de kosten voor de jeugdhulp gestegen. Om inzicht te krijgen in de oorzaak van de kostenstijging, heeft het college een nadere analyse uitgevoerd en informeert zij de gemeenteraad hierover. Doel van deze kostenanalyse is, naast landelijk/ regionaal niveau, tevens op lokaal niveau ontwikkelingen/ trends te traceren. Verkregen inzichten bieden mogelijk handvatten om vooraf te sturen op het gebruik van jeugdzorg.

In de regio IJsselland zijn de kosten voor jeugdhulp met 8% opgelopen van 112 miljoen in 2017 naar 121 miljoen in 2018; een stijging van 8%. In de gemeente Kampen zien we in diezelfde periode een stijging van 9,6% (van grofweg 13 naar 14 mln).  

Oorzaken kostenstijging Jeugdhulp

Aan de kostenstijging ligt, volgens deze eerste analyse, de volgende oorzaken ten grondslag.

1. Stijging van het aantal jeugdzorg cliënten

Zowel landelijk, regionaal als lokaal is er een stijging zichtbaar van het aantal jeugdigen in zorg. In Kampen is

het aantal cliënten in 2018 met 10% gestegen naar 1.474 (1.336 in 2017). Binnen de regio heeft de gemeente Kampen het hoogste percentage jeugdigen in zorg (10,86% t.o.v. regionaal gemiddelde van 9,04%). Een mogelijke verklaring hiervoor is dat in de gemeente Kampen meer verstandelijk gehandicapte jeugdigen wonen dan gemiddeld in de regio.

2. Stijging van de gemiddelde prijs per cliënt

Een andere ontwikkeling, die we niet alleen in gemeente Kampen, maar ook in regio IJsselland en landelijk zien, is dat de uitgaven sterker toenemen dan het gebruik. In Kampen is in 2017 voor een bedrag van € 11.831.268 gedeclareerd en in 2018 een bedrag van € 13.165.520. Dit is een toename van 11,3%. Gezien het aantal cliënten kunnen we concluderen dat de gemiddelde prijs per cliënt is gestegen. Oorzaak is tweeledig.

  • De problematiek van jeugdigen die ondersteuning vragen is zwaarder geworden, waardoor ook zwaardere (en dus duurdere) hulp nodig is.
  • Zorgaanbieders zetten mogelijk zwaardere zorg in dan nodig. Landelijk is een trend zichtbaar waarbij jeugdhulpaanbieders hun eigen belangen behartigen via ‘upcoding’. Dat wil zeggen dat zij de zorgbehoefte van de cliënt administratief zwaarder voorstellen dan in werkelijkheid het geval is. Gevolg is dat zwaardere zorg wordt ingezet en betaald dan noodzakelijk. Een eerste lokale analyse voor de gemeente Kampen laat dit beeld ook zien en vraagt constructief gesprek met zorgaanbieders.

3. Cliënten blijven lang in zorg

Een andere trend is dat jongeren, ook in onze gemeente, langer in zorg blijven. Als jongeren en ouders eenmaal in het zorgsysteem zitten met het etiket van ‘cliënt’ is de kans groot dat zij afhankelijk worden van professionele hulp en blijvend ondersteuning en zorg krijgen. Nader onderzoek zal moeten uitwijzen waarom deze cliënten zo lang in zorg blijven, of we de goede zorg inzetten, of er mogelijkheden zijn om de zorg af te schalen en of cliënten wellicht onder de WLZ (Wet Langdurige Zorg) zouden moeten vallen.

4. Nieuw inkoopmodel

Het nieuwe inkoopmodel dat sinds 2018 wordt gehanteerd laat een nadelig financieel effect zien op het eerste jaar. Bij aanvang van een traject mag een zorgaanbieder alvast 70% declareren, terwijl (een deel van) de zorg bijvoorbeeld pas het jaar erop daadwerkelijk wordt gegeven. Dit wordt nu gezien als kostenstijging in 2018, terwijl dat het dus eigenlijk niet is.

Hoe verder

De analyse bevat feitelijke (kwantitatieve) gegevens met mogelijke argumenten. Uit deze analyse ontstaan verdere vragen die nader (kwalitatief) onderzoek behoeven om beantwoord te worden.

Verder is een plan van aanpak sociaal domein opgesteld waarin staat aangegeven op welke wijze de financiële beheersbaarheid binnen het Sociaal Domein wordt vergroot en besparingen op de uitgaven kunnen worden bereikt, zoals het intensiveren van de samenwerking met het CJG, huisartsen en GGZ. Het voeren van gerichte gesprekken met zorgaanbieders, het analyseren casussen Jeugd in relatie tot duur en type zorg en WLZ en het doorontwikkelen van het inkoopmodel door ontwikkelen.