Conservering IJsselkogge gestart in Batavialand

Op woensdag 9 januari bracht het college van Kampen een werkbezoek aan de IJsselkogge. Een laatste kans, want de komende jaren is de IJsselkogge vanwege het conserveringsproces niet meer te bezichtigen.Voor Kampen is het behoud en de terugkeer van de IJsselkogge belangrijk. Nadat de conservering is afgerond komt de IJsselkogge weer naar Kampen. De komende jaren wordt onderzocht waar en hoe de IJsselkogge geëxposeerd kan worden, zodat er tijdig een besluit kan worden genomen en de expositieruimte kan worden gerealiseerd.

Naar verwachting duurt de conservering zes jaar. Tot die tijd zet Kampen zich in om de aandacht voor de IJsselkogge vast te houden.

  • In november vorig jaar presenteerde maritiem archeoloog Wouter Waldus zijn boek over de IJsselkogge.
  • In het najaar van 2019 wordt een expositie over de IJsselkogge georganiseerd door Stedelijk Museum Kampen, het Stadsarchief en de Koggewerf.
  • Er is een website in ontwikkeling waarop de terugkeer van de IJsselkogge te volgen zal zijn.

Conservering IJsselkogge

(Onderstaand een bericht van Batavialand, Lelystad over de conservering van de IJsselkogge)

Vandaag, 10 januari, wordt gestart met werkzaamheden voor conservering van het wrak van de IJsselkogge. Het 20 meter lange handelsschip werd begin 2016 uit de IJssel bij Kampen gehaald. Daarna werd de kogge naar Batavialand in Lelystad gevaren. De lichting werd mogelijk gemaakt door een nauwe samenwerking van Rijkswaterstaat, de gemeente Kampen, ADC ArcheoProjecten, Batavialand en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Na de berging van de IJsselkogge zijn het scheepswrak en de bijbehorende losse onderdelen schoongemaakt, gedocumenteerd en onderzocht op houtkwaliteit. Op deze wijze is de juiste conserveringsmethode bepaald. Op 17 oktober 2017ondertekenden Programmadirecteur Ruimte voor de Rivier van Rijkswaterstaat Martin Hoenderkamp en directeur Susan Lammers van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed het conserveringsbesluit. Begin 2018 werd het dak van het conserveringsstation onherstelbaar beschadigd door een zware westerstorm. In afwachting van vervanging werden de werkzaamheden aangepast en uitgesteld. Met een nieuw dak en een aantal noodzakelijke aanpassingen aan het conserveringsstation kan de conservering van de IJsselkogge beginnen.

Conserveringsproces

Houten schepen en voorwerpen die  eeuwenlang in de bodem liggen zijn verzadigd met water. Opgegraven hout dat niet wordt natgehouden of geconserveerd, zal door uitdroging gaan krimpen, scheuren en vervormen. Belangrijk is dat het hout nat blijft, tot de conserveringsbehandeling begint. De conservering van de IJsselkogge gebeurt door impregnatie met polyethyleenglycol (PEG). Dit is een wasachtige substantie, die de plaats van het water in de houtcellen overneemt. Hierdoor blijft het hout gezwollen en wordt vormverlies tegen gegaan.

Onderzoek heeft uitgewezen dat het hout van de IJsselkogge een harde kern en een zacht oppervlak heeft. Hierdoor is het geschikt om handmatig te worden besproeid met een PEG-oplossing. Daarna wordt het hout langzaam gedroogd en wordt de hoge luchtvochtigheid, in de ruimte waar de kogge staat, geleidelijk teruggebracht tot ‘normale’ waarden zodat de kogge kan worden geëxposeerd.

Hoe lang duurt het proces?

Het conserveringsproces duurt ongeveer zes jaar. De eerste drie jaar wordt gesproeid met verschillende concentraties PEG en aansluitend wordt de IJsselkogge gecontroleerd gedroogd. Er wordt voortdurend gemonitord  of het proces goed verloopt en of er aanpassingen nodig zijn.

(Bron: Batavialand, Lelystad)