Monument verbouwen

Als u een beschermd monument bezit (of wilt kopen), wilt u dat misschien verbouwen, herstellen of aanpassen. U heeft daar misschien een vergunning voor nodig. Dit is een omgevingsvergunning voor een monument. Een monument kan een rijksmonument of gemeentelijk monument zijn.

Voor gewoon onderhoud hoeft u geen vergunning aan te vragen. Gewoon onderhoud is alles waarbij het uiterlijk van het interieur of van de buitenkant van het pand niet verandert. Voorbeelden zijn:

  • bijhouden van het schilderwerk in dezelfde kleur
  • kleine reparaties met de oorspronkelijke materialen

Ook als u in het monument aanpassingen doet, kan dit vaak zonder vergunning. Denk aan het verwijderen van een niet-historische keuken of plafond. Heeft uw monument onderdelen die geen monumentale waarde hebben? Bijvoorbeeld een recente schuur? Dan zijn de bouwactiviteiten aan deze onderdelen ook vaak vergunningvrij.

De aanvraag lijkt op de aanvraag voor een omgevingsvergunning voor het bouwen. Kijk daarvoor bij Bouw en verbouw, vergunning. Stuur dezelfde documenten mee. Daarnaast kan om de volgende informatie gevraagd worden:

  • een bouwrapport of een cultuurhistorisch rapport
  • een bouwbestek

U moet tekeningen meeleveren. Dit zijn tekeningen van hoe het er nu uit ziet en van wat u van plan bent. Dat is nodig voor de toetsing.

Bij gemeentelijke monumenten moet de gemeente advies vragen aan de welstandscommissie.

U heeft een vergunning voor een monument nodig als:

  • u eigenaar bent van een pand of terrein dat is aangewezen als beschermd gemeentelijk monument, en
  • u het monument wilt restaureren, grondig verbouwen of slopen

Voor gewoon onderhoud hoeft u geen vergunning aan te vragen. Gewoon onderhoud is alles waarbij het uiterlijk van de binnenkant of de buitenkant van het pand niet verandert. Voorbeelden zijn:

  • het bijhouden van het schilderwerk in dezelfde kleur
  • kleine reparaties met de oorspronkelijke materialen

Ook aanpassingen binnen in het monument kunnen vaak zonder vergunning. Bijvoorbeeld het verwijderen van een niet-historische keuken of plafond. Heeft uw monument onderdelen die geen monumentale waarde hebben? Bijvoorbeeld een recente schuur? Dan zijn de bouwactiviteiten aan deze onderdelen ook vaak vergunningsvrij.

De werkzaamheden kunnen nadelen hebben voor de natuur. Het behoud van beschermde gebieden, planten- of diersoorten kan namelijk gevaar lopen. Geef dit duidelijk aan in de aanvraag. U heeft dan de volgende keuze:

  • U vraagt bij de provincie een natuurbeschermingsvergunning of -ontheffing aan. De provincie beoordeelt alleen de gevolgen voor de natuur. De provincie kan speciale eisen stellen, zoals ecologische begeleiding. Daarna vraagt u bij de gemeente een omgevingsvergunning voor een monument aan. De gemeente beoordeelt dan niet de gevolgen voor de natuur.
  • U vraagt bij de gemeente een omgevingsvergunning aan voor een monument, Daarbij vraagt u om ook een natuurtoets uit te voeren. Dit betekent dat de gemeente de gevolgen voor de natuur beoordeelt. Hiervoor vraagt de gemeente eerst aan de provincie om een verklaring van geen bedenkingen (vvgb). De gemeente neemt de vvgb hierna mee in het besluit op de aanvraag. Weigert de provincie de vvgb af te geven? Dan wijst de gemeente de omgevingsvergunning af.

Bij een omgevingsvergunning voor een monument zijn er 2 procedures: een gewone (de reguliere) en een uitgebreide procedure.

Voor rijksmonumenten geldt de uitgebreide procedure van 6 maanden. Voor gemeentelijk monumenten wordt de reguliere procedure gevolgd. De tijdsduur voor de beslissing is 8 weken. De termijnen kunnen met 6 weken worden verlengd.

Bij de omgevingsvergunning voor een monument zijn 2 procedures: een gewone (reguliere) en een uitgebreide procedure.

Bij de gewone procedure maakt u eerst bezwaar bij de instantie die uw aanvraag heeft afgewezen. Doe dit binnen 6 weken. Bent u het daarna niet eens met de uitspraak op het bezwaarschrift? Teken dan beroep aan bij de rechtbank. Eventueel kunt u ook nog in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Bij de uitgebreide procedure geeft u eerst uw mening over het ontwerpbesluit (zienswijze). Doe dit binnen 6 weken. Daarna kunt u in beroep gaan bij de rechtbank. Ook dan kunt u eventueel nog in hoger beroep gaan bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Is er niet gereageerd binnen de beroepstermijn van 6 weken? Dan is de vergunning definitief.

Het aanvragen van een omgevingsvergunning voor activiteiten met betrekking tot monumenten (of beschermd stads- of dorpsgezicht) kost € 266,60.

Als u een omgevingsvergunning aanvraagt, dan betaalt u meestal niet alleen de kosten voor de omgevingsvergunning. Vaak brengt de gemeente ook plankosten in rekening. Dit zijn kosten voor voorbereiding van en toezicht op de aanleg van voorzieningen. Bijvoorbeeld groenvoorzieningen, nieuwe wegen of het dempen van sloten. Er geldt een landelijk maximum voor plankosten. Ook is er een rekenmodel waarmee de gemeente de plankosten bepaalt.

Op het Omgevingsloket online kunt u een vergunningscheck doen. Moet u een vergunning aanvragen voor uw werkzaamheden? Dit doet u ook via het Omgevingsloket online.