Uitgangspunt van deze aanscherping is, dat wie kan werken ook moet werken en dat werk moet lonen. De bijstand moet het laatste vangnet zijn. De aanscherping van de Wet werk en bijstand moet burgers meer verantwoordelijk en actiever maken. Om dit te bereiken zijn nieuwe regels opgesteld, zoals een huishoudtoets. Gezinsleden krijgen voortaan samen één uitkering. Meerderjarige gezinsleden die samen in één woning wonen, moeten financieel voor elkaar zorgen. Verder zal de aparte uitkering voor jongeren verdwijnen.

In het voorjaar van 2012 onderzoeken wij van iedereen in de bijstand de gezinssamenstelling. Wij kijken dan bij wie er iets verandert in de uitkering. Dit doen wij aan de hand van gegevens die wij al hebben. Het inkomen van alle gezinsleden bepaalt het recht op een uitkering. Is de gezinssamenstelling aanleiding om de uitkering aan te passen, dan gaat die aanpassing in op 1 juli 2012. Verandert uw uitkering door de nieuwe regels, dan krijgt u voor 1 juli 2012 daar persoonlijk bericht van. Het team FrontOffice Maatschappelijke Ontwikkeling stuurt u een brief, nodigt u uit voor een gesprek of gaat bij u op huisbezoek.

Hieronder kunt u lezen hoe wij de nieuwe regels invoeren en welke regels op uw situatie van toepassing kunnen zijn.

Woont u samen met uw meerderjarige kind of (een van) uw ouders? Dan zijn er nieuwe regels. Ouders en meerderjarige kinderen die op één adres wonen, krijgen vanaf 2012 samen één bijstandsuitkering. Het inkomen van alle gezinsleden wordt meegeteld om de hoogte van de bijstandsuitkering te bepalen. Dit heet de toets op het huishoudinkomen. Inkomen dat niet meetelt bij deze toets, is:

Alle andere inkomsten worden dus wel meegerekend, bijvoorbeeld het loon van een meerderjarig kind dat werkt. Of de AOW-uitkering van een inwonende ouder. Inkomsten van meerderjarige kinderen die studeren worden pas meegeteld vanaf ongeveer € 1.000 per maand.

Alle leden van het gezin hebben samen recht op één gezinsuitkering. De hoogte daarvan is maximaal gelijk aan het bedrag dat twee mensen die samenwonen nu krijgen, dat is maximaal € 1.253 (bedrag 2011). Het huishoudinkomen wordt van die gezinsuitkering afgetrokken.

Situatie nu: u bent alleenstaand en krijgt een bijstandsuitkering. Uw dochter van 24 jaar woont nog bij u thuis. Zij heeft een baan voor 4 dagen in de week.

Situatie straks: in 2012 moeten u en uw dochter samen een bijstandsuitkering aanvragen. De bijstand voor u samen is maximaal € 1.253. Het geld dat uw dochter verdient wordt van dit bedrag afgetrokken.

Als u zelf gaat werken, of uw dochter gaat extra werken, kan uw inkomen samen hoger worden. Voor het kabinet is dit een belangrijke reden om de huishoudinkomenstoets in te voeren.

En woont u nu al samen met uw meerderjarige kind of (een van) uw ouders? Dan gaat deze wetswijziging, als uw woon- of leefsituatie niet verandert, voor u in per 1 juli 2012. Zo hebt u zes maanden de tijd om u voor te bereiden op het nieuwe gezinsinkomen.

U kreeg uw uitkering volgens de Wet investeren in jongeren (WIJ). Per 1 januari 2012 bestaat deze wet niet meer. U krijgt nog steeds uw uitkering, maar dan volgens de WWB. De regels voor jongeren die een uitkering aanvragen worden strenger. School gaat bijvoorbeeld altijd voor. Kunt u niet naar school? Dan moet u hard uw best doen om werk te vinden. Een jongere die ondersteuning wil bij het vinden van werk moet in 2012 eerst 4 weken zelf proberen om werk of een opleiding te krijgen. Pas daarna kan de gemeente hulp bieden of eventueel een uitkering verstrekken.

Als u alleenstaande ouder bent, moet u zo veel mogelijk uw best doen om werk te vinden. Hebt u kinderen onder de 5 jaar, dan kunt u nog steeds tijdelijk worden vrijgesteld van de sollicitatieplicht (maximaal 5 jaar). Werkt u in deeltijd en hebt u kinderen dan mag u mogelijk 12,5% van uw loon boven op uw uitkering houden, tot maximaal € 120 per maand (maximaal 2,5 jaar). Voorwaarde is dat u zelf 27 jaar bent of ouder en dat uw (jongste) kind 11 jaar is of jonger. Andere vrijlatingen die nu bestaan voor alleenstaande ouders, vervallen in maart 2012.

U mag per 1 januari 2012 maximaal vier weken naar het buitenland. Nu is dat soms 13 weken. Voor een verblijf in het buitenland dat u in 2011 bent begonnen en dat doorloopt in 2012, blijven tijdelijk de regels van 2011 gelden. Bent u 65 jaar? Dan mag u 13 weken met behoud van uw uitkering naar het buitenland.

De gemeente krijgt meer mogelijkheden om een tegenprestatie van u te vragen. De tegenprestatie mag de kansen op werk niet in de weg staan.

Ook voor het vaststellen van uw recht op bijzondere bijstand voor bepaalde kosten, langdurigheidstoeslag of categoriale bijstand wordt het inkomen van alle inwonende gezinsleden meegeteld en is de huishoudinkomenstoets van toepassing. Woont u nu al samen met uw meerderjarige kind of (een van) uw ouders, dan is de huishoudtoets voor de bijzondere bijstand voor bepaalde kosten pas vanaf 1 juli 2012 van toepassing.
Indien u in 2011 een langdurigheidstoeslag of categoriale bijstand heeft ontvangen blijven de voorwaarden tot 1 juli 2012 ongewijzigd. Vanaf 1 juli 2012 is voor het vaststellen van het recht ook het inkomen van inwonende gezinsleden van belang.